Tarımda kullanılan kimyasal atıklarla kirlenmeye başlayan Büyük Menderes Nehri denize olan yolculuğuna Çivril ovasından sonra Çal ovasında devam eder.
Çal İlçe’sinin antik dönemdeki adı Mosyna’dır. Bölgede henüz akademik bir kazı çalışması yapılmamıştır.
Anadolu’nun Türkleşmesini sağlayan savaşlardan biri olan Miryokefolan savaşı 1176 yılında Çal ile Çivril ilçesi yakınlarında yapılmıştır. (1)
Bölge halkı geçimini tarım ve hayvancılıktan sağlar. Çalkarası üzümü Dünya’da ün salmıştır.
1891 tarihinde kaza merkezinde 6 mahalle ve 25 köy bulunmaktadır. İlçede o tarihte 23,482 kişi yaşamaktadır. (2)
Nüfus yoğunluğu, Ziraat Bankası şubesinin bulunması, doğasının güzelliğini, tarım ürünlerinin bolluğunu ve ticaretin canlı olduğunun göstergesidir.
Ne yazık ki, bölge tarımında kullanılan yapay gübre, zirai ilaç artıkları ve kanalizasyon suları Büyük Menderes Nehrine karışmaktadır.
Nehir, Baklan Ovasından ve Çallıların Dere alanı dedikleri Seyit Boğazında 20 Km uzunluğunda dar alandan geçer. Büyük Sarıkaya kısığında 6-7 metre yüksekliğinde bir şelale yaparak yoluna devam eder.(3)
Kimyasallarla kirlenen nehir suları Adıgüzel baraj gölünü doldurur. Adıgüzel barajı Banaz çayı, Dokuzsele deresi ve Hamam çayının sularını da bünyesinde toplar.
Dokuz sele deresinin Uşak deri sanayisinin ağır metal kalıntılarıyla kirlenmiş suları baraj gölüne dökülür.
Nehrin suları ağır metallerle burada tanışır.
Dokuzsele deresi üzerinde arıtma tesisi kurulmuştur. Ağır metallerin baraj gölüne ulaşması önlenmiştir. Önceden baraj tabanında biriken ağır metal kalıntıları nehrin sularını kirletmeye devam eder.
Baraj, sulama ve elektrik üretmek amacıyla kurulmuştur.
Diğer birçok baraj gibi özelleştirilip özel sektöre devredilmiştir.
Baraj gölü ve bulunduğu coğrafya doğal güzelliklere sahiptir. Ne yazık ki doğal güzellikler göl suyundaki aşırı kirlenme nedeniyle yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır.
Basında çıkan habere göre göl yüzeyinin yeşile döndüğü, sudaki oksijenin azalması nedeniyle Ötrotikasyon denen alg patlaması yaşandığı bildirilmiştir. (4) Sudaki oksijenin azalması, su canlıları için hayati tehlike yaratmaktadır…
Bölgenin doğal kaynakları ile nehrin suları, tarımda kullanılan kimyasallar, plansız sanayileşme ve çarpık kentleşme nedeniyle hızla kirlenmektedir.
Ağır metal kalıntıları ve kimyasallarla kirlenen nehir, daha çok kirleneceği
Denizli İline doğru akmaya devam eder…
KAYNAK:
1-http://www.cal.gov.tr/tarihce
2-İbrahim Cavid, Aydın Vilayeti Salnamesi. S. 170 ve 472
3-http://www.denizliyikob.gov.tr/akarsular
4-https://www.denizlihaber.com/yasam/gundem/adiguzel-barajinda-korkutan-goruntu/