Çevre kirliliği ve sıcaklığın artması sonucu oluşan iklim krizi, mevsimleri değiştirmeye başladı. Ilık geçen bahar mevsimlerinin yerini sıcak ve uzun süren yaz ve soğuk geçen kış mevsimi aldı. Isı artışı ve çevre kirliliği devam ettiği süre ilk ve sonbahar mevsimlerini unutacağız. Fosil yakıtların kullanımına son verilmez, iklim krizi durdurulamazsa sıcak, ya da soğuk geçen iki mevsim yaşamak zorunda kalacağız…
İklim krizi nedeniyle Batı Anadolu ve diğer bölgelerde 2021 yılında yaşanan kuraklığın aksine, 2022 yılı bol yağışlı ve serin geçiyor. İlkbahar ayları alışılmadık şekilde serin, bahar bir türlü gelmedi ama doğa, soğuğa rağmen döngüsünü sürdürüyor. Sıcaklar aniden mi bastıracak? Bilmiyoruz. İklim krizi geçen yıl olduğu gibi kuzey bölgelerinde sele neden olan aşırı yağışlar bırakmaya devam ediyor…
Geçen yıldan farklı olarak batı bölgelerine yağmur ve kar şeklinde düşen bol yağışlar köylünün ve çiftçinin yüzünü güldürdü, doğa kendine geldi, barajlar doldu, nehirler canlandı. Sarmaşık, kedirgen (yabani kuşkonmaz), ebegümeci, hardal, turp otu ve ısırgan bolluğu yaşandı, toplanarak pazara geldi, köylü para kazandı, Efeler halkı hormonsuz, GDO’suz doğal ürün yeme fırsatı buldu…
Bulunduğumuz Büyük Menderes Havzası, antik dönemlerden günümüze insan yerleşimine açık, tarım yapılmasına, her türlü bitkiyi yetiştirmeye elverişli bereketli topraklara ve ılık iklime sahiptir. Hepinizin çok iyi bildiği gibi antik tarihçi Herodot, bölgeyi: “Bizim yeryüzünde bildiğimiz en güzel gökyüzünün altında ve en güzel iklime sahip ülke.” (1) Olarak tanımlamış, havzanın antik dönemlerdeki önemini ve doğal güzelliğini anlatmıştır…
Efeler kentinin kurulduğu bölgede tarihi süreçte Tralleis antik kenti bulunuyordu. Şehrin doğasının güzelliği nedeniyle kent, Eventheia. (Çiçekli) (2) Bahar aylarında bu gün olduğu gibi sokaklarında, bahçelerde açan çiçeklerin güzelliğinden “İyi-çiçekli, çok-çiçekli” (3) isimleriyle anılmıştır…
Kent Türkler tarafından ele geçirildikten sonra ikliminin ve bitki örtüsünün güzelliğinden dolayı “Güzelhisar,” Aydın oğullarının denetimine geçince “Aydın Güzelhisarı” olarak isimlendirilmiştir. Osmanlı döneminde sancak merkezi olmuştur…
Kentte Osmanlı döneminde yapılan eserler, Kurtuluş Savaşı sırasında Yunanlılar tarafından yakılarak yok edilmiştir. Bu gün merkez ilçe Efeler, Vilayet geneli ise Aydın olarak anılmaktadır…
Bilindiği üzere Büyük Menderes Havzasının Aydın ovalarında bulunan bereketli topraklar, kuru ağacı diksen yeşertecek kadar bereketlidir. Abartı değil gerçekten doğal güzellikleriyle yeryüzü cennetidir.
Boş zamanlarımda kentteki değişiklikleri görmek ve sağlığımı korumak için yürürüm. Sizlerde benim gibi kentin batısındaki bahçeli evlerin bulunduğu sokaklarda yürüyüş yapın. Önce sokak ve caddelerdeki turunç ve limon ağaçlarının mis kokulu çiçeklerini göreceksiniz, o çiçeklerden yayılan kokuları ciğerlerinize çekin…
Erguvan ve ıhlamur ağaçlarının kendine has kokusunu, bahçe demirlerine tırmanmış hanımeli ve yaseminlerin enfes kokuları ile ciğerlerinizi doldurun. Kırmızı beyaz güllere bakıp gözlerinize ziyafet çekin…
Parklarda, caddelerde, sokaklarda evlerin bahçelerinde açan çiçeklerle birlikte erkenci şeftaliler, kayısılar, bademler var. Onlar çoktan çiçek açmış meyveleri çağlaya dönmüş. Papaz erikleri, can erikleri yenecek kadar büyümüş, çocukların ilgisini çekmekte. Frenk elmaları (Malta eriği) sararmaya başlamış. Beyaz dutların meyveleri tatlılaşmış, insanı ve kuşları kendine çekiyor…
Zeytinler zincire dönmüş, sarıçiçeklerini açmış, hava şartları böyle giderse bu yıl zeytin yılı olur, üretici kazanır. Bir de zeytinin idam fermanı olan yönetmelik iptal edilirse zeytin ağaçları ve zeytin üreticisi rahat bir nefes alır…
Parklara yuva yapan, serçe, kumru ve saksağanlar yuvalarını ve yavrularını koruma telaşı içindeler. Saksağanlar tehdit oluşturan kedileri uzaklaştırmak için bütün hünerlerini ve cesaretlerini ortaya koyuyor. Yeni kumrular yavrularını çoktan çıkarmış ve yuvadan uçurmuş…
Baharın ve doğanın kokusunu doyasıya içimize çektik, çiçeklerin eşsiz güzelliği ile gözlerimiz bayram etti. Bugün duyduğumuz nefis kokular, Geçmiş senelerde hidrojen sülfür kokusundan dolayı bu kadar yoğun hissedilmiyordu…
Bu yıl baharın bütün güzelliklerini aynı anda yaşıyoruz. Efeler İlçesinin ve Aydın kentinin tarihi ve doğal güzelliğini, bitki örtüsünü, incirini, zeytinini ve yaban varlığını korumak, insanlık görevidir…
KAYNAK:
1-Heordotos, Tarih. S.79
2-İbrahim Cavid, Aydın Vilayet Salnamesi. S. 762
3-Şükrü Tül Makale Tralleis. Tarihsel Süreçte Aydın. S. 62