2 haftadır doğanın mimarlarını, geliştirdiği ekosistemi, o sistemlerin yaşantımıza, doğaya, canlılara olan katkılarını, bitki ve ağaçların sistemdeki rolünü anlatmaya çalıştım. Ekosistemin devamı için her canlının, bitkinin, ağacın, taşın, toprağın ayrı bir görevi vardır. Bu yazımda ekosistemde yaşayan kuşları anlatacağım…
Kentimizde, yaşadığımız semtte yerli veya göçmen birçok kuş türü yaşar, çoğumuz o kuşların doğaya, canlı yaşama olan katkılarını bilmeden, araştırmadan seyrederiz. Kentlerin parklarında yaşayan karatavukları, serçeleri, kargaları, saksağanları, kumruları, kırlangıçları, güvercinleri, kırsalda yaşayan leylekleri, ağaçkakanları, keklikleri, bıldırcınları, üveyikleri, bülbülleri, denizdeki martıları, göllerde yüzen ördekleri her gün gördüğümüz halde doğaya olan katkılarını çoğumuz bilmeyiz…
Ekosistemlerde yaşayan, bitki ve canlılar, yaşamın devamı için önemli roller üstlenmiştir. Gelin bu hafta Türkiye’nin su, orman ve kara ekosistemlerinde ve kentlerinde yaşayan kuşları, o kuşların doğaya olan katkılarını, yok olmaları halinde doğal yaşam üzerindeki etkilerini birlikte araştıralım:
Türkiye’de bu gün için 485 kuş türünün yaşadığı bilimsel olarak saptanmıştır. Kuşlar, su ve kara ekosistemlerinin ortak canlılarıdır. Onlar yaşadıkları ortama uyum sağlamış, şartlar değiştiğinde başka sistemlere göç edebilen ve canlı yaşamın devamını sağlayan doğa harikası canlılardır…
Kuşlar; yırtıcı kuşlar, tohum, meyve yiyen kuşlar, hem et hem de tohum yiyen kuşlar olarak sınıflandırılabilir. Et yiyen kuşlar, nüfus kontrolünü ve doğanın dengesini sağlar. Hem et, hem tohum yiyen kuşlar doğanın çöpçüleri olup mıntıka temizliği yapar. Tohum yiyen kuşlar ise yeni bitki ve ağaçların oluşmasına yardım eder…
Kentlerde yaşayan insan, kuş türlerinden çevrelerinde yaşayanları ya da evinde beslediği bu coğrafyaya yabancı kuş türlerinden muhabbet kuşunu ve papağanı bilir. Kentlerde ve kırsalda yaşayan yabani kuşların doğal yaşama katkılarını ne yazık ki, çoğumuz bilmiyoruz. Kuşların doğal yaşama katkılarını çevremizde yaşayan kuşlardan başlayarak anlatalım:
Ekosistemde yaşayan kuşların her biri sistemin sağlıklı kalmasına, bozulmadan devam etmesine yardımcı olmak üzere evrimleşmiştir.
Önce karatavuktan başlayalım, dağlarda, ovada, parklarda yaşayan genellikle zeytinle beslenen siyah renkli, ötücü bir kuştur. Neşeli olduğunda söylediği şarkıyı hepiniz duymuşsunuzdur. Bu kuş, zeytinin çekirdeğini kursağında yumuşatır ve filizlenmesini sağlar. Zeytinin doğal yolla çoğalmasını ve yayılmasını sağlar…
Her an yanı başımızdan geçen tombul serçeler, sinek, böcek, küçük kuşları yer. Yuva yapma savaşında özellikle kırlangıç yuvalarını bozar ve yavrularını öldürür, atık ekmekleri, meyveleri, bitki tohumlarını ve benzerlerini yer, mıntıka temizliği yapar. Göçmen kuşlardan olan kırlangıç, bitkilerin suyunu emen küçük bir sinek türünü yer. Bitkileri korur…
Zeytinlik alanlarda sürüler halinde sıkça gördüğümüz sığırcık kuşu, zeytinlik alanlara ve diğer bitkilere dadanan zararlılardan çekirgeleri çok sever, onları avlar. Bin adetlik bir sığırcık sürüsü, bir ayda 20 ton çekirge tüketerek, ağaçları ve bitkileri korur…
Göçmen kuşlardan leylek, tarım alanlarındaki çekirge fare, yılan, kurbağa ve kertenkeleleri yiyerek temizler. Bir anlamda biyolojik mücadele eder. Leyleklerin yuvası aynı zamanda serçelerin de yuvasıdır. Serçeleri zararlılardan, yırtıcılardan korur…
Kınalı keklik, çekirge, özellikle karınca, süne, kımıl ve keneleri yiyerek ortamın sağlıklı kalmasını, salgın hastalık çıkmasını önler. Keklik, Sümerlerden günümüze eti çok beğenilen, beslenen yaban kuşlarındandır…
Bıldırcın, bulunduğu ortamda yaşayan, süne, kımıl gibi böcekleri yediği gibi, günde bine yakın karıncayı, karıncanın yumurtalarını, yabani ot tohumları yer. Ağaçkakanlar, ibibikler, ebabiller; böcek, sinek ve larvaları yer. Bulunduğu ekosistemdeki toprakları zararlılardan arındırarak tarıma elverişli hale getirir. Arı kuşları arıların yanında sinek, çekirge ve diğer böcekleri yiyerek biyolojik mücadelede çiftçiye yardımcı olur…
Baykuş, kartal, atmaca, kerkenez, gökkuzgun gibi yırtıcı ve avcı kuşlar, yılanlar, kurbağalar ve diğer kuşları avlayarak ekosistemde nüfus kontrolünü sağlar. Doğada her canlının görevi vardır, Doğa bütün canlıların evidir, bu gerçeği aklımızdan çıkarmadan uygularsak Dünyayı kurtarma ve tekrar yaşanabilir hale getirme şansımız olabilir…