Bir ülkede; ister İlahi hukuk, isterse beşeri hukuk uygulansın! Herkese eşit, yansız ve tarafsız davranılıyor! Yasalar yansız uygulanıyorsa adalet sağlanır. Onun için, Türk mahkemelerinin duruşma salonlarına “Adalet Mülkün Temelidir.” Yazılmıştır. Buradaki “Mülk” kelimesi devlet anlamındadır. Adalet devletin temelidir…
Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemeler tarafından kullanılır.( 9.M.) Mahkemelerde görev alan ve “Türk Milleti” adına karar veren yargıçlar; Anayasa, Yasa, Yönetmelik, Uluslarası sözleşmeler, Yargıtay içtihatlarına, hukuka ve vicdani Kanaatlarına” göre hüküm verirler…
Anayasaya göre: “Herkes kanun önünde eşittir.” (10.M)“ Egemenlik kayıtsız şartsız Milletindir. Egemenliğin kullanılması bir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz.” (6. M.) “ Hâkimler, görevlerinde bağımsızdır. Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez tavsiye ve telkinde bulunamaz. (138.M. 2. F)
Anayasaya konulmuş hükümler; yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hükümlerdir. (11. M.) Kişilerin temel hak ve özgürlüklerini güvence altına alır. İnsanın, kişiliğinin gelişmesini, güvenli, huzurlu ve refah içinde yaşamasını sağlar…
Eğer yargılamalar bu esaslara göre değil, alınan talimata göre yapılıyorsa orada bağımsız ve tarafsız bir yargıdan söz edilemez. Orada güçlülerin hukuku var demektir. Güçlünün hukuku da adil olmaktan uzaktır…
Kadim Türk devletlerinde “Adalet, hükümdarın bağışlama eylemi değil, Törü’nün (yasa) doğru, eşit ve tarafsız bir şekilde uygulanması.” (1) Olarak kabul edilirdi. Yasa herkese, halk ve kağan dâhil eşit olarak uygulanır, adalet sağlanırdı…
Adalet, sözlüklerde, “hak ve hukuka uygunluk, doğruluk, türe.” Olarak tanımlanır. Bu tanıma göre: Hukuka uygunluk ve hak, adaletin olmazsa olmaz temel unsurlarının başında yer alır. Hukuk, yasa yapıcılarca hazırlanan, kabul ve ilan edilen yasanın, ülkede yaşayan bütün bireyler arasında eşit, doğru ve ayrım yapmadan uygulanmasını sağlar…
Çağımız toplumları, insanın sağ doğmakla kazandığı hakları tanımış, Anayasa, yasalar ve uluslararası sözleşmelerle garanti altına almıştır. Bu haklar: “Yaşam hakkı, ifade özgürlüğü, öğrenim hakkı, mülkiyet hakkı, yasa önünde eşitlik, adil yargılanma, hakkını meşru zeminde arama, masuniyet hakkı, tabii hâkim güvencesi (…)” Ve diğer haklardır.
Günümüzde kişiler, devleti oluşturan kurumlar, kurumları idare eden yöneticiler; haklarını, ödevlerini önceden bilir, yarınlarından endişe etmez, güvenceleri Hukuk’tur, Yasa’dır, Anayasa’nın bizzat kendisidir…
Adalet sembolü “Themis” heykeli, ilk kez antik Mısırlılar tarafından kullanılmıştır. Mısır mitolojisinde, Osiris’in insanların günahlarını tartmakta kullandığına inanılan terazi, Yunan Mitolojisinde adalet sembolü olmuştur. Themis, hakları tartmakta ve hakkı sahibine teslim etmektedir.
Themis heykelinin elindeki kılıç adaletin güç ile yerine getirilebileceğini göstermektedir. Zamanla Themis, gözleri bağlı olarak tasvir edilmiştir. Bunun nedeni adaletin eşit olarak dağıtılması gereksinimidir…
Çağımızda adalet: Kişinin, doğuştan sahip olduğu, vazgeçilmez haklarını serbestçe kullanması, kanunla tanınan haklarına hiçbir gücün engel olmaması, devletin bireylerin hakkına saygı göstermesi, yasaları eşit uygulaması şeklinde kendini gösterir…
Adalet, günü geldiğinde herkese lazım olacaktır, Bu gerçek hiçbir zaman unutulmamalı ve daima hatırlanmalıdır…
KAYNAK:
1-Halil İnalcık, Osmanlı, Devlet, Hukuk ve Diplomasi. S. 34 vd.