Ülkemiz, Alp-Himalaya tektonik kuşağı içinde yer alır ve çok sayıda deprem üreten fay hattı ile parçalanmış durumdadır. Fay hatları taşınamayacağına göre deprem gerçeği ile yaşamayı ve depreme dayanıklı evler yapmayı öğrenmeliyiz. Öğreniyor muyuz? İşini hakkıyla yapan, mimar, mühendis, müteahhit ve ustaları ayrı tutarak, hayır! Derim. Bina üslüne uygun yapılırsa aşağıdaki resimde görüldüğü gibi yıkılmaz!
Bilim insanları; deprem, dolu, heyelan ve selin bir doğa olayı olduğunu, alınacak önlemin de bilimsel olması gerektiğini her fırsatta anlattılar. Afetten önce, afet anında ve sonrasında alınacak önlemleri, nasıl organize olunması gerektiğini geçen haftaki yazımda anlattım. (1)
Bu hafta, bina yapımı, yer ve malzeme seçimi, oturma ruhsatı alınana kadar geçen süreci anlatacağım. Şimdi diyeceksiniz ki, sen mühendis misin? Mimar mısın, avukatsın, bu işlerden ne anlarsın? Anlatayım:
İyi bir inşaat demiri ve kalıp ustasıyım. Demirini döşediğim binalar kolay yıkılmaz. Pilyesi, edriyesi, kancası, kolon ve kirişlerin birleştiği yerler usulüne uygun bağlanmıştır. O zamanlar, beton kürekle karıştırılır, tenekelerle taşınırdı. Betonda kullanılan kum, denizden çıkarılmaz, çimentosu sakınılmazdı. Dökülen beton on gün sulanırdı.
Şimdi, hazır beton var, edriye demirinin çapı arttırıldı. Nervürlü demir kullanma zorunluluğu geldi. Dökülen betonun dozunda olup olmadığını belirlemek için örnekleri alındı. İnşaat, kontrol mühendislerince her aşamada denetleniyor. Ama yine de depremde yıkılıyor! Acaba neden? Bunu sorgulamamız gerekir:
İnşaatın yapılacağı zeminin seçimi: Binalar, jeoloji mühendislerince önerilen zeminlerde mi yapılıyor? Böyle olmadığı, çürük zeminlere ve sıvılaşma tehlikesi olan ovaya yapıldığı ortada. Son depremde yıkılan binaların ovaya yapılmış binalar olduğu görüldü.
Belediyeler, imar planı hazırlarken, sıvılaşma tehlikesi olan zeminler ile fay hattı geçen yerleri, imar planında yeşil alan olarak işaretlemeli. Bina yapılmasına izin vermemelidir.
Mimar ve Mühendislik öğrencileri yaz aylarında inşaatlarda staj yaparak görgüye dayalı bilgilerini arttırmalıdır. Ancak, iyi mimar ve mühendis yetiştirmek sorunu çözmez! Projeyi uygulayacak ara elemanını da iyi yetiştirmek gerekir…
Yetiştirilen ara eleman, mimari ve statik plan ve projeyi okuyabilecek, uygulayabilecek bilimsel ve mesleki bilgiye ulaşmış olmalıdır. Planı eksiksiz uygulamalı, (namuslu, işinin ehli müteahhitleri ayrı tutuyorum) bazı, gözünü para bürümüş, açgözlü müteahhidin demir ve çimentodan çalmasına izin vermemelidir…
İnşaatın her aşaması, Devlet ve belediye tarafından denetlenmeli, oturma ruhsatı verecek belediye, inşaatın mimari, statik plana uygun yapılıp yapılmadığını denetlenmelidir.
Oturma ruhsatı alınan eve taşınan kişi önce sarsıntıdan düşerek zarar vermesi olası; dolap, televizyon ve benzeri eşyaları sabitlemelidir. Unutmayalım ki, deprem öldürmez, çürük bina ve ihmal öldürür…
KAYNAK:
1-https://www.aydinparagraf.com/sorumlu-kim-makale,373.html