Kütüphane haftası, bu yıl 25 Mart pazartesi günü kutlanacak. Kütüphane, kitaplık, kitap satılan dükkân, kitabevi olarak tanımlanır. İşlev olarak kütüphane: Sanat, eğitim, kültür ve bilim verilerinin yazıldığı kitap ve belgelerin derlenip saklandığı, belge, bilgi ve kitapların insanlığın hizmetine sunulduğu kurumsal mekânlardır…
Rene Descartes: “İyi seçilmiş kitapları okumak, geçmiş yüzyılların seçkin zekâ sahibi kişileri ile önceden düzenlenmiş bir konuşmaya katılmak gibidir.” Sözleriyle kitabın önemine değinmiştir.
137 halk kütüphanesi, 552 üniversite kütüphanesi bulunan, Türkiye’de başta öğrenciler olmak üzere Türk Halkına okuma alışkanlığı kazandırılması amacıyla düzenlenen kütüphane haftası bu güne kadar başarı sağlamış, okuyucu sayısını artırmış mıdır? Pek emin değilim.
“Türk Halkının Kitapla İmtihanı’ isimli rapora göre yüzde 0,1’lik kitap okuma oranıyla Türkiye, Dünya’da 86’ncı sırada yer almaktadır.” (1) Hafta, 1964 yılından beri, okuma alışkanlığı kazandırmak için, her yıl Mart ayının son pazartesi başlayıp bir hafta devam eder…
Sümerlerin, kil tabletler üzerine yazdığı birçok eser bulunmuş ama kütüphane olarak tanımlanan bir yapıya şimdilik rastlanılmamıştır. “Nippur kentinde yan yana dizilmiş evlerde on binlerce kil tablet bulunmuştur. Kil tabletlerin bulunduğu evlerin hepsinde kitaplık vardı, arkeologlar, onun için buraya zenginler mahallesi dediler..” (2)
Bilim insanları tarafından Dünya’da en eski ve ünlü kütüphane olarak, Asurlular tarafından İ.Ö. 7. Yüzyılda kurulmuş, Ninova kütüphanesi kabul edilmektedir. “Ninova kenti, kalıntılarını bulan, Paul Emile Botta, kütüphanedeki kil tabletleri ülkesine kaçırmıştır.” (3)
Anadolu’da yazılı kil tabletlerin saklandığı devlet arşivi, “Boğazköy’de ortaya çıkartılan, M.Ö.1800-2000 arasında yazıldığı saptanan, Hititler’in resmi yazışmalarının saklandığı arşivdir.” (4)
Anadolu’nun dört bir köşesinde bulunan birçok antik kentin, geriye iz bırakmadan yok olmuş bir kütüphane vardı. Dünyada kayda geçen, harabeleri bulunan yedi ünlü antik kütüphane bulunmaktadır. Bunların üçü Anadolu’da Ege bölgesindedir. Bunlar: Pergamon Kütüphanesi, Efes Celsus Kütüphanesi ve Nysa Kütüphanesidir.
Anadolu’nun antik kütüphanelerinde saklanan eserler, Dünyanın dört bir tarafından toplanan devrinin en ünlü eserleriydi. Eserlerin çoğu, geçmiş yıllarda resmi ya da kaçak kazılarda yağmalanmış, kaçırılmış ya da yakılmıştır, Eserler halen Avrupa müzelerinde sergilenmektedir…
Kütüphane, insanlığın aydınlanmasını, ilerlemesini istemeyen ya da değerli bilgilerin düşman eline geçmesini önlemek isteyen despotlar; pozitif bilimin din dışı olduğunu savunan cahiller tarafından hedef alınmış, içindeki eserlerle birlikte yakılmış, yıkılmış, yok edilmiş, insanlığın hafızası silinmiştir…
Mustafa Kemal Atatürk: “Tarihini bilmeyen bir millet yok olmaya mahkûmdur.” Sözleriyle okumanın, tarihini öğrenmenin, ulusun geleceği için çok önemli olduğunu anlatmıştır…
Kütüphane haftasının, özellikle gençlere okuma alışkanlığı kazandırarak geçmiş tarihlerini, pozitif bilimleri ve doğa yasalarını öğrenmelerine yardımcı olacağını umuyorum. Kütüphaneler haftası kutlu olsun…
KAYNAK:
1-https://www.milliyet.com.tr/yerel-haberler/istanbul/turkiyede-kitap-okuma-orani-yuzde-0--13163845
2-Muazzez İlmiye Çığ, Sümerli Ludingirra. S.11
3-C. W. Ceram, Tanrılar, Mezarlar ve Bilginler. S. 165-166
4-Kader Gün, https://iyikigormusum.com/hitit-arsivleri-anadoludaki-ilk-kutuphane