Dünya Sağlık Örgütü kenti, “yaşayan, nefes alan, büyüyen ve değişen karmaşık yapıya sahip organizma olarak görür. Sağlıklı kent ise toplumsal ve fiziksel çevreyi geliştiren, insanın yaşam fonksiyonlarını yerine getirmesini, sosyal gelişimini destekleyen, toplum kaynaklarını insan yararına geliştiren ve kullanan organizma olarak tanımlar.” (1)
Dünya Sağlık Örgütü 1988 yılında sağlıklı, yaşanabilir kentler projesi geliştirdi. Bu kapsamda belirlediği ilkeleri taşıyan ve müracaat eden kentlere “Sağlıklı ve Yaşanabilir Kent Sertifikası” vermeye başladı. Aydın Belediyesi 2008 yılında sertifika için WHO’ya başvuruda bulundu…
“Başvuruyu kabul eden Dünya Sağlık Örgütü WHO, 2009 yılında Avrupa’da 46 kente sertifika verdi. Türkiye’den Aydın ili sertifika almaya layık görüldü. 2009 Yılında Aydın Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu sertifikayı aldı.” (2)
2009 yılında sertifika anısına, Nevzat Biçer Parkına bir anıt dikildi. Anıttan anlaşıldığı kadarıyla başvuruda bulunanın, Dönemin Aydın Belediye Başkanı İlhami Ortekin olduğu anlaşılıyor…
Devlet idaresinde ve belediyelerde devamlılık esastır. Devamlılığı sağlayan yasa ve belirlenen programdır. Dünya Sağlık Örgütü Aydın’ı sağlıklı ve yaşanabilir kent olarak kabul etmiş demek ki, Aydın kenti 2009 yılı ve öncesinde yaşanabilir, sağlıklı kentler arasında yer almaktaydı…
Nevzat Biçer Parkına her gittiğimde ve o yoldan her geçtiğimde anıta bakar, ahde vefasızlığı ve Aydın kentinin havasının neden sağlıksız hale geldiğini düşünür, üzülürüm. Anıtta yazılan yazılar okunmuyor, anıt bakımsız, adeta yok olması bekleniyor…
Aydın’da soluduğumuz hava artık temiz ve sağlıklı değil. Televizyonu dikkatli izleyenler, Aydın’ın hava kalitesinin; çoğunlukta orta ve kötü, bazen de iyi olarak gösterildiğini mutlaka fark etmiştir…
Aydın’da hava kalitesi 2008 yılından sonra sağlık açısından sakıncalı seviyeye neden yükseldi? Yerel gazetelerde 13.12.2025 tarihinde yer alan habere göre “kentte Hava Kalitesi Endeksi (AQI) 127 olarak kaydedildiğini. Bu değerin, hassas gruplar için risk oluşturduğu haberine yer verdi. (3)
Aydın’ın havası çoğu günler neden orta veya kötü? Etrafa yayılan çürük yumurta kokusu nereden geliyor? Kirlilik sanayi tesissilerinden mi geliyor? Aydında havayı kirletecek sanayi tesisi yok. Motorlu araçların egzozundan çıkan gazlar mı havayı kirletiyor. Ben bilmiyorum, bilenlerden ve yetkililerden yanıt bekliyorum…
Öte yandan kentte havayı kirletecek termik santral ve ağır sanayi kuruluşu da yok! Kentin tamamında doğal gaz kullanımına geçildi, konutlarda ısıtmada artık kömür kullanılmıyor, ama hava kalitesi yine orta veya kötü…
Hava kalitesinin orta veya kötü olmasının nedeni jeotermal elektrik santrallar olabilir mi? Yoksa maden aramak, kömür çıkarmak için yok edilen, yangında yanan ormanın olmayışı mı? Buna karar verecek bilim adamları ile devlet ve belediye yetkilileridir. Her vatandaşın sağlıklı bir kentte yaşamak, temiz hava solumak hakkıdır…
KAYNAK:
1-A. Serap Fırat, Sağlıklı Kentler ve Kentsel Sağlık. S. 225 Dergi Park https:// dergipark. org.tr/tr/ ile https://yalova.csb.gov.tr/saglikli-kent-nedir-kriterleri-nelerdir-haber-169094
2-https://www.yeniasir.com.tr/izmir/2009/12/16/aydin_en_saglikli_sehir
3-https://www.haberaydin.com/aydinda-hava-kalitesi-alarm-veriyor-saglik-acisindan-sakincali-seviyede