İlkel insana göre doğa, insanüstü güç taşıdığına inanılan tüm evrendir. Eski çağlardan beri, doğada bulunan; Güneş, yıldız, Ay, dağ ve değişik güçlü hayvanlara tapım, pagan dinleri oluşturdu. (1) Anadolu ve Ortadoğu halklarının eski baş tanrılarından Kybele, doğa tanrısıdır. Hatta doğanın kendisidir. (2)
Anadolu halkları için Kybele, toprak anadır, doğa anadır. İnsanı ve canlıları besleyen besinleri üretir. Antik söylenceler, sadece uydurulmuş masallar değildir. Azra Erhat’a göre; “Anadolu kaynaklı söylencelerin hemen hepsi; meydana gelmiş, yaşanmış olaylar ile o olaylara karışmış ve yaşamış kişileri anlatır.” (3)
Doğa insana ve dünyaya ne vermiştir? Bazılarını anımsayalım. Su vermiştir, toprak, bitki ağaç vermiştir. Hava vermiştir. Etinden, sütünden, gücünden yaralanması için değişik hayvanlar vermiştir…
Hemen görmediğimiz araştırma ve gayretle ulaşılan günlük yaşamda kullanılan birçok maden vermiştir. Bazılarını ve oluşum süreleriyle birlikte sayalım:
Doğa, günlük yaşamda vazgeçilmez madde Petrolü vermiştir. Petrol, organik maddelerin ısı ve basınç altında kalmasıyla milyonlarca yılda oluşur…
Evlerimizi süsleyeni antik dönemin vazgeçilmez yapı malzemesi mermer. Basınç sıcaklık ve altında başkalaşmaya uğrayan kireç taşıdır. Yüksek oranda kalsiyum karbonat içerir ve milyonlarca yılda ve yerin derinliklerinde oluşur…
Elmas, ender bulunan bu taşın aslı kömürdür. Oluşum süresi milyarlarca yıl önceye dayanır. Karbon atomlarının, ısı ve yoğun basınç altında kristalleşmesi sonucu oluşmuştur. Elmas, yüzeyden 150-200 Km derinlikte bulunur…
Opal, yeraltı sularının kayalar arasındaki çatlaklarda çökelmesiyle oluşan yağsı ve camsı görünüşlü kıymetli bir maddedir. Oluşumu 20 ile 60 milyon yıl arası bir sürede oluşan bir taştır…
Kömür, karbon ağırlıklı yanıcı gazlar bakımından zengin bir kayaç türüdür. Bileşiminde değişen miktarda kükürt, hidrojen, Oksijen ve azot içerir. Demir çelik endüstrisinde ve özellikle elektrik elde edilmesinde termik santrallarda kullanılır. Oluşum süresi 500 milyon yıldır…
Bitkiler ve ağaçlar temiz; su, hava, toprak ve uygun iklim koşullarında kendilerini yeniler. Yeni bitki ve ağaçlar oluşur. Meyvelerini insana ve canlılara sunar. Cansız varlıklar ise yukarıda anlatıldığı gibi çok uzun süren oluşum sürelerine sahiptir…
Sanayi devriminden sonra özellikle kömür ve petrolün yoğun kullanımı, milyonlarca yılda oluşan bu maddeleri tükenme noktasına getirdi. Doğa bunları tekrar oluşturur ama insanın yaşamını sürdürmesi için beklemeye zamanı yok!
İnsan, dünyanın canlı yaşamını devam ettirmek istiyorsa yeni enerji kaynakları bulmak ve geri dönüşüme önem vermelidir. Bunu zaman geçirmeden geri dönüşüme başlamak zorundandır. Bunu yaparken, kirlettiği, denizleri, gölleri, nehirleri, havayı, toprağı temizlemek zorundadır…
Unutmayalım, insan için yaşanacak başka dünya henüz bulunamadı…
KAYNAK:
1-Orhan Hançerlioğlu, İnanç Sözlüğü S. 149
2-Age. S.350-351
3-Azra Erhat, Mitoloji Sözlüğü S. 34