Fransa Cumhuriyetinin resmi sloganı, 1789 Fransız devrimi ile yaşama geçen; “Özgürlük, Eşitlik ve Kardeşlik,” ilkeleri bütün dünyada kabul görmüş, anayasalarda yer almış, hak arayanlarca slogan haline getirilmiştir…
Osmanlı İmparatorluğu döneminde Türkçeye “Hürriyet, Müsavat, Uhuvvet” olarak çevrilmiş, İttihat ve Terakki partisinin sloganı haline gelmiştir…
Anadolu’ya yerleşen Türk Halkının özgürlük ve kardeşlik arayışları, Börklüce Mustafa isyanı ile başlamış, onu diğer isyanlar takip etmiştir. Hatta Aydın’ı ele geçiren, geçici bir idare kuran “ Atçalı Kel Mehmet’in Fransız Devriminden etkilenmiş olabileceği, bunun araştırılması gereken bir konu olduğunu ileri süren yazarlar vardır.” (1)
Sıralamanın özgürlükle başlaması, önemli ve dikkat çekicidir. Kişi özgür ve bağımsız olmazsa doğuştan gelen ve anayasa ile tanınan haklarını kullanamaz. Özgürlük: “Herhangi bir kısıtlama, zorlama olmadan düşünme, davranma” (2) olarak açıklanır. Asıl olan, diğer bir kişinin özgürlük alanı ile sınırlı olmasıdır…
Kişinin kullanacağı özgürlükler, Ulusların Anayasalarında ve kanunlarında belirlenir. İnsana tanınan özgürlükler ancak kanunla, kamu yararı, savaş ve olağanüstü hallerde geçici olarak sınırlanabilir. Sınırlama şartları ortadan kalktığı, yaşam normale döndüğünde ortadan kaldırılır…
Eşitlik; özgür bireyin yasa önünde, kamu kaynaklarından ve hizmetlerinden eşit olarak özgürce yararlanması olarak anlaşılmalıdır. Aksi düşünülemez, kölelerde kendi arasında eşittir ama özgür değildirler ve hiçbir yasal hakkını kullanamazlar…
Sözlüklerde eşitlik; “İnsanlar arasında toplumsal ve siyasal haklar bakımından ayrım yapılmaması” (3) olarak tanımlanır. Bu tanım, eşitlik kavramını doğru bir tanımı olarak kabul edilebilir ama eksiktir…
Tanımda geçen eşitlik kavramının içine sağlık, eğitim, seyahat, ifade açıklamak, gösteri yürüyüşünde bulunmak, mülk edinmek gibi haklar da girer. Siyasi ve toplumsal hakları özgürce kullanmanın yanında esas olan yasa ve yargı önünde eşitliktir. Bu kavram, değişik sınıflara ait insanları eşit kılar…
Yasalar; eşit, yansız, adam kayırmadan, adaletli, bir yerlerden emir ve talimat almadan uygulanmalıdır. Yasa, halkın tamamına eşit olarak uygulanmıyorsa orada eşitlikten, özgürlükten, haktan, hukuktan söz edilemez…
Yasanın olmadığı, olsa da uygulanmadığı ya da adamına göre ve bazılarına uygulanmadığı bir ortam, hukukun üstünlüğünün değil, güçlünün hukukunun geçerli olduğunu gösterir. Hukuka güvensizlik toplumda kargaşa yaratır…
Özgürlük ve eşitlik sağlanınca insanlar kardeş olur, doğaya, canlılara saygı duyar, onlarla iyi geçinir bir arada barış içinde yaşar. Onun için, Özgürlük, eşitlik ve kardeşlik, çağdaş ve uygar toplumların sloganı olmaktan çok, yaşama geçirdiği evrensel değerlerdendir…
KAYNAK:
1-Çağatay Uluçay, Atçalı Kel Mehmet. S. 8
2-Türkçe Sözlük. S.1254
3-Age. S. 526