Arkadaşımın facebook sayfasında paylaştığı resimde bir çocuğun, çamurlu su içtiğini görünce; suyun önemini tekrar, tekrar hatırlamamız gerektiğini düşündüm. Kimseye ders vermek, ukalalık yapmak gibi bir niyetim yok! Sadece evimizde musluklardan akan suyun nasıl oluştuğunu hatırlatacağım. Hatırlatacağım ki, kömür, jeotermal ve maden aramalarının yeraltı sularını yok edeceğini bilelim. Suyu kullanırken, bir değil, birkaç kez düşünelim, muslukları açık tutarak boşa akmasını önleyip, israf etmeyelim…
(Resim, Can Peker’in Facebook sayfasından alınmıştır.)
Su, bilindiği gibi bir Oksijen, iki Hidrojen atomunun birleşmesinden oluşan, yaşamı başlatan mucize bir maddedir. Tek başlarına yakıcı ve yanıcı özelliklerinin tam tersi özelliklere sahiptir; söndürücü, soğutucudur. Canlıların yaşamlarının devamını sağlayan, katı, sıvı ve gaz haline gelen ender maddelerdendir…
Dünya, suyu bol olan ender gezegenlerden biridir, bazı bilim insanları, Dünyayı su gezegeni olarak kabul eder. Dünyadaki suyun büyük bir bölümü içilemeyecek kadar tuzludur. İçtiğimiz ve kullandığımız tatlısu büyük su kütlesi içinde çok küçük bir bölümdür. İçilebilir tatlısu kolay ve çabuk oluşmaz!
İçtiğimiz tatlısu, su döngüsü sonucu, çok uzun bir süreçte oluşur ve evlerimize ulaştırılır. Denizlerdeki tuzlusu, sıcaklığın etkisiyle buharlaşarak yükselir ve bulutları oluşturur. Bulut oluşurken tuz ve su ayrışır, tuz denizde kalır. Tuzdan arınmış saf su buharıyla yüklü butlar, soğuk hava katmanıyla temas ederek yoğunlaşır, sıvı haline geçer; yağmur, dolu ve kar olarak yeryüzüne düşer…
Yağışlarla düşen su, canlı yaşamın devamını sağlar. İnsan tarım yapar, sebze ve meyve yetiştirir. Kendiliğinden biten otları, otobur hayvanlar yer. Bitki çiçeklerinden, arılar bal yapar. Taze bitkilerle beslenen otobur hayvanlar, etobur hayvanlara ve insana yiyecek olur.
Yağışlar genellikle ormanlık alanlarda yoğunlaşır. Ormanlar, bulutları kendine çeker ve yağış olarak yeryüzüne inmesini sağlar. Ormana düşen yağış, barındırdığı canlılara içecek su ve yaşam kaynağı olur…
Yeryüzüne düşen; yağmur, kar ve dolu; çukur yerlerde birikerek, gölleri oluşturur, birken su, yarıklardan yeraltına sızar. Yeraltı sularını oluşturur. Yeraltına inen su, toprak ve kayalardan geçerken süzülür, temizlenir, minerallerle zenginleşir, içilebilecek hale gelir. Magma tabakasına yakınlaştıkça ısınır, termal ve jeotermal akışkana dönüşür…
Yeraltı sularının bir kısmı yeryüzüne çıkarak, dereleri, nehirleri oluşturur. Yeraltına inemeyen, nehirlere karışan sular, su ekosistemlerini oluşturur. Nehirler, denizlere doğru akar ve dökülür. Kısaca anlattığım su döngüsünde yeraltı sularını oluşması öyle kolay olmaz. Oluşum süresi çok uzun yıllar alır…
Uzun süren zaman içinde oluşan yeraltı sularının sınırlı olduğu görmezden gelindi. Son yıllarda aşırı kullanım nedeniyle azalmaya, derinlere çekilmeye hatta kurumaya başladı. İklim krizi ve ormanların tahrip edilmesi su döngüsünde meydana gelen aksamalar yeraltı sularının oluşumunu da yavaşlattı…
Farkında olanlar bilir, olmayanlar ise suyu hiç bitmeyecek sanır. Yeraltı suları ve içilecek tatlısu sınırlıdır. Buzulların erimesiyle daha azalmaktadır. Su olmazsa yaşam olmaz! Su döngüsünün tekrar oluşması için yeni ormanlar oluşturmalı, fosil yakıtlar terk edilip, iklim krizi ortadan kaldırılmalıdır. Su döngüsü, tekrar sağlıklı bir şekilde oluşuncaya kadar, suyun bir damlasını bile israf etmeden, dikkatli kullanmalıyız…