31 Ocak günü, televizyon izlerken bir alt yazı dikkatimi çekti. “Dünya bilim insanlarına göre, Avrupa’nın yeraltı sularının kuruduğu, halkın bir felaketle karşı karşıya kalacağını,” yazıyordu. Tele 1 İnternet gazetesine baktım, aynı haberi göremedim. 2 Şubat’ın “Dünya Sulak Alanlar.” Günü olduğunu anımsayınca, Türkiye’de yeraltı suları ne durumda diye araştırdım…
Araştırmamda aşağıda gördüğünüz kırmızıya boyanmış harita ile karşılaştım. Nasa, uydudan aldığı verilerle Türkiye’nin yeraltı su rezervlerini gösteren bir harita yayınlamış. “Yayınlanan haritaya göre Türkiye’nin büyük bölümünde yer altı sularının ciddi derecede düşük seviyelerde olduğuna.” Hatta kuruduğuna işaret edilmekte. (1)
Resim, Sözcü Gazetesinden alınmıştır.
Türk bilim insanları, son elli yıldır, yaklaşmakta olan iklim krizini göz önüne alarak, yağış rejimini ve yeraltı sularının geleceğini araştırmışlar. Ülke genelinde, salt yeraltı sularının durumunu saptamak için yapılan özel araştırmalarla; yaklaşmakta olan kuraklık tehlikesine dikkat çekmişlerdir.
Bilim insanı Halim Orta, yaklaşmakta olan tehlikeyi: “Kuraklık nedeniyle ciddi bir su sıkıntısı yaşandığını belirterek; suyu özenli kullanacağız, depolayacağız. Yer üstü su kaynaklarını kullanıp, yer altı sularını rezerv olarak saklamamız gerekiyor. Hep yer altı suyunu kullanmaya çalışıyoruz onu da bitirdik,” (2) cümleleriyle dile getirmiştir…
Dünyada sudan bol ne var dileyenleriniz elbette olacaktır. Ben size böyle bir düşüncenin, doğru bir düşünce olmadığını tekrar hatırlatayım:
“Dünyadaki toplam su kütlesi içinde çok az miktarı, % 2.5’i tatlı sulardan oluşmaktadır. Geri kalan % 97.5’i tatlı olmayan, içmek için kullanılmayan tuzlu sulardır. Tatlı suların tamamı her an kullanıma hazır değildir. Bunun da 2/3’si kutuplarda ve yüksek dağlık alanlarda buzul halinde kilitlidir. Dünya nüfusunun artması tatlı su ihtiyacını da her yıl 12.500 km3 artırmaktadır. Oysa tatlı su rezervleri sınırlıdır ve çevre kirlenmesi vb. nedenlerle sürekli daralmaktadır.” (3)
Dünyadaki su miktarı sabittir. Su döngüsü suyu devridaim ettirir. Tuzlu sudan buharlaşan su tatlı suya dönüşerek yeryüzüne yağar. İçilebilir tatlı su öyle kolay oluşmaz! Yeraltı sularının oluşumu için uzun süreler gerekir. Uzun yıllar sonucu oluşan yeraltı suları çok kolay harcanır…
Tatlı sudan yararlanma, nüfus artışı nedeniyle artmaktadır. Su ihtiyacının artmasına karşın tatlı su rezervleri azalmaktadır. Tatlı su rezervlerinden, kutuplar ile yüksek dağların zirvesindeki buzullar hızla erimekte, tatlı su denize karışarak tuzlanmakta ve içilebilme özelliğini yitirmektedir…
Mevcut yeraltı suları, doğayla dost olmayan teknoloji yüzünden kirlenmiş ve bitme aşamasına gelmiştir. Bunun yanında Nasa’nın haritasında kırmızı dışında gösterilen Ege ve Akdeniz bölgesindeki yeraltı suları, vahşi madencilik ve reenjekte edilmeyen jeotermal akışkanın karışmasıyla kirlenerek kullanılmaz hale gelmektedir…
Olağan yağışların zamanında ve düzenli yağmaması, su döngüsünün kırılması, ani yağan yağışların sele dönüşmesi, yer altı suyunu besleyen kaynakları kurutmuştur. Buna birde insan kaynaklı su israfını eklerseniz, su açısından, sadece Avrupa’yı değil, Türk insanını da kötü günler beklemektedir…
Kötü günlerden, susuzluktan kurtulmak istiyorsak: İklim krizini durdurarak, yağışların normale dönemsini sağlamalıyız. Yeraltı suyunun oluşmasına yardımcı olan ormanları korumak, yeni ormanlar yetiştirmek, yağmur sularını depolamak, yeraltı sularını kullanmaktan kaçınmak. Suya dayalı, doğayla dost olmayan teknolojiyi terk etmek, suyu tasarruflu kullanmak gibi geçici önlemleri almalıyız…
Unutmayalım su yaşamdır…
KAYNAK:
1-https://www.sozcu.com.tr/2021/teknoloji/nasa-turkiyeyi-yer-alti-sulari-haritasiyla-uyardi-6217678/
2-https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/prof-dr-orta-yeralti-sularini-tukettik-rezerv-olarak-saklamaliyiz-1804732
3-Sefa Sekin. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/706287