Yeni bir yıla giriyoruz. Belli bir kesim Noel’e karşı çıkıyor. Özellikle yeni yıl kutlamaları ile Noel’i karıştırıyor ve Hristiyan kutlaması olarak kabul ediyor. Eleştirilerini yılbaşını kutlayanları dinsiz ilan etmeye kadar götürüyorlar. Oysa Türk halkı Noel’i kutlamıyor, yeni yılı karşılıyor…
Bu güne kadar kabul görmüş pagan dinler ile semavi dinler, ibadet biçimlerini ve kutsal günlerini belirlemişlerdir. Belirledikleri kutsal günlerin mutlaka bir geçmişi ve uygulanışı vardır…
Noel; “Hz. İsa’nın doğum gününü kutlamasıdır. 25 Aralık olarak belirlenmesindeki asıl amaç, pagan dinlere mensup insanların öteden beri kutlamakta oldukları kış gündönümü (günlerin uzamaya başlaması) törenlerini unutturmaktır…” (1)
Hıristiyanların Noel kutlamaları, Jülyen veya Gregoryen (Miladi) takvimi kullanmalarına göre farklılık gösterir. Jülyen takvimini kullananlar 6 Ocakta, Gregoryen takvimini kullananlar 25 Aralıkta kutlamaya başlar…
Noel Baba olarak bilinen kişi gerçekten St. (Aziz) Nikolas’mıdır? Yoka Aziz Nikolas rol mü çalmıştır? Ben bu sorulara cevap arayıp gerçekleri gün yüzüne çıkarmak, halkımızı doğru bilgilendirmek, yılbaşı ile ilgili akıl karışıklıklarına son vermek istiyorum…
Aziz Nikolas, 3. Yüzyılda Patara’da (Antalya’da antik kent) doğmuş, burada yaşamış ve ölmüş Hristiyan din adamıdır. Ölümünden sonra onun adına Myra antik kentinde bir kilise yaptırılmıştır. Sonradan adı Noel baba olmuştur. 25 Aralık günü çocuklara oyuncak dağıtan Aziz Nikolas, bu uygulamayı kendisi mi bulmuştur, yoksa eski bir Anadolu geleneğini taklit mi etmiştir?
Dördüncü yüzyılın ortalarına kadar, Hristiyan âleminde Hazreti İsa’nın doğum tarihi olarak kabul edilen Noel yortusu hiç kutlanmamıştır. İlk kutlama 354 yılında başlamıştır. Hazreti İsa gerçekten 25 Aralık’ta mı doğmuştur? Bunu tam olarak bilmiyoruz, sadece her kes gibi kabul ediyoruz.
Noel kutlamalarının köklerini Anadolu’nun inanç dünyasında aramak gerekir. Kökleri Anadolu’nun bilinen ilk halklarından olan Luvi’lere dayandığı söylenen ve sonradan Alevi geleneği olan “Khal Gagan” kutlamalarıdır. (2)
“Anadolu’nun bazı kırsal bölgelerinde kutlanan zamanla unutulmaya yüz tutmuş, yine de günümüze kadar varlığını sürdürmüş bir gelenektir. Khal Gagan, Zaza (Dersim) dilinde, eski yılın uğurlanması anlamına gelir ve yeni yılın karşılanıp kutlandığı eski bir gelenektir…” (3)
“Khal Gagan kutlamaları, Aralık ayının son haftasında ‘Khal Khelk’ adı verilen ak saçlı, aksakallı, gün yüzlü ihtiyar bir adamın köy çocuklarıyla beraber kapı kapı dolaşarak çocuklar için yiyecek ve hediye toplaması ile başlar. Yeni yılın ilk gününde yapılan Cem Ayininde toplana hediyelerin çocuklara dağıtılmasıyla sona ererdi.” (4)
İlmiye Çığ’a göre, “yılbaşında çam ağacı süslemek Türk âdetidir. Kadim Türk adetleri, yerin göbeğinde bir hayat ağacı tasavvur eder. Günlerin yeniden uzamaya başlaması onlar için yeniden doğuş bayramıdır ve Akçam ağacı altında kutlanır, buna ‘Nardugan’ denir.” (5) Bu bulgulara göre Noel’in ve yılbaşı ağacı süslemenin kökleri Hristiyanlık öncesine dayanır…
Kadim Anadolu halkı ve Türklerin öteden beri kutladıkları “yeniden doğuş” bayramı, günümüz Noel kutlamaları ile örtüşmektedir. Çünkü onu Anadolu geleneklerinden koparıp kendilerine mal etmişlerdir. Buradan çıkan sonuç, Anadolu’da kutlanan yeni yıl, Noel kutlaması değildir. Kadim Anadolu ve kadim Türk kültürünün bir parçası olan günlerin uzaması onuruna yapılan bir kutlamadır. İsa’nın doğumundan çok önceki yıllardan bu yana kutlanmaktadır…
KAYNAK:
1-Meydan Larousse Ansiklopedisi Cilt 9. S.385
2-Erdoğan Çınar, Aleviliğin Kökleri-Abdal Musa’nın Sırrı. S.98
3- http://www.tuzluca-mikail.org/khal-gagan/
4- Erdoğan Çınar, Aleviliğin Kökleri-Abdal Musa’nın Sırrı. S.98
5-İlmiye Çığ, Makale. www.altayli.net/nardugan.html